Teoria jogi: czakry

Jeśli joga jest dla Was tylko rozciąganiem i resetem po ciężkim dniu, to w porządku. Może nie zaszkodzi dowiedzieć się, co jeszcze kryje się w przepastnym worku z napisem „praktyka jogi”? Jeśli czujesz, że duchowy wymiar praktyki jogi jest Ci bliski, to tym bardziej zachęcam do lektury. Dziś chciałam Wam przedstawić jeden z mniej namacalnych aspektów jogi – teorię czakr. Ponieważ joga jest holistycznym systemem pracy z ciałem, doskonale równoważy zarówno fizyczny jak i duchowy wymiar naszego funkcjonowania. Nawet jeśli odbierasz jej wpływ tylko na poziomie ciała, to pewnie zauważasz jak po sesji czujesz się spokojniejszy, lepiej śpisz i być może inaczej podchodzisz do wyzwań dnia codziennego. To jest właśnie ten psychologiczny aspekt działania praktyki.
Nasze ciało składa się w 70 % z wody. Jej swobodny przepływ i ciągła wymiana (np. poprzez ruch, rozwój intelektualny, doświadczanie emocji, uczenie się nowych rzeczy) sprawia, że czujemy się zdrowi, pełni energii i chęci do życia. Jeśli nasza „woda” stoi, to przypomina staw, z brudną i nieruchomą rzęsą na powierzchni. Jeżeli jednak nie boimy się doświadczać i jesteśmy aktywni na polu ciała i emocji, to woda wewnątrz nas jest jak rwący, czysty strumień. Teoretycznie bezpieczniej jest pływać w brudnej, płytkiej kałuży niż w nieprzewidywalnym potoku. Jednak takie rozwiązanie nie pozwoli nam żyć w pełni i wykorzystać naszego potencjału. Ta metafora ma wiele wspólnego z teorią czakr. Według niej, jeśli te ośrodki energetyczne są stale żywe i zrównoważone, możemy żyć w zgodzie ze sobą, odnaleźć swoją misję w życiu i tą radością zarażać innych.
Teoria czakr:
Na polu jogi czakry często kojarzone są z jogą kundalini. Jest to jednak dużo szersza koncepcja, której korzenie sięgają tradycji tantrycznej. Istnieje kilka różnych wizji co do ilości czakr w ludzkim ciele. Najbardziej popularna mówi o 7 czakrach, zlokalizowanych wzdłuż kręgosłupa. Chociaż położenie czakr w ciele pokrywa się z usytuowaniem gruczołów dokrewnych, to nie odnajdziemy ich w namacalnej formie. Najczęściej są opisywane, jako wirujące skupiska subtelnej energii, usytuowane wzdłuż kręgosłupa, od jego podstawy do czubka głowy. Każda z siedmiu głównych czakr pokazuje życie i daną sytuację z innej strony. Jest pewnym etapem w rozwoju naszej świadomości. Ta sama sprawa doświadczana z poziomu innej czakry może być zupełnie inaczej interpretowana. Trzy dolne czakry są silnie związane z instynktem przetrwania i powiązane z rozwiązywaniem dylematów codziennej egzystencji. Czwarta czakra- serca stanowi pomost pomiędzy fizycznością a duchowością. Odpowiada za miłość, empatię, dobro i szacunek do życia. Dopiero zrównoważenie czakry serca pozwoli w pełni rozwijać kolejne trzy czakry, odpowiadające za poczucie jedności ze wszechświatem i dojrzałą duchowość.
Doskonałą metaforę rozwoju widzianego z perspektywy czakr proponuje D. Ponds w Teorii Czakr. Opisuje czakry, jako kolejne piętra w budynku. Wjeżdżając na coraz wyższe piętra możemy dostrzec więcej, z szerszej perspektywy. Jeśli jednak okna są brudne – zaciemnione naszymi schematami, przekonaniami, lękami, to nie uda się nam zobaczyć tego, co za szybą. Dlatego zrównoważony rozwój duchowy powinien polegać na sekwencyjnej pracy z kolejnymi poziomami świadomości. W innym wypadku będą nami kierować impulsy np. lęk, chęć nadmiernej kontroli, strach przed opuszczeniem itp. Wedle teorii, czakry są one nieodłącznym elementem żywych istot. Podobnie jak rośliny żywią się energią słoneczną w procesie fotosyntezy, tak i człowiek stanowi element natury, funkcjonując dzięki nieustannemu procesowi przemian energetycznych. Jeśli wszystkie centra energetyczne są w równowadze, energia krąży bez przeszkód, a nasz potencjał może rozwinąć się w pełni, aby wzbogacać świat
Rodzaje czakr:
1. Muladhara : czakra korzenia. Znajduje się u podstawy kręgosłupa. Odpowiada za instynkt przetrwania i poczucie fizycznego bezpieczeństwa. Niezrównoważona przejawia się lękiem, nadmierną kontrolą, kompusją.

2. Swadhiszthana czakra: czakra sakralna. Zlokalizowana nad kością krzyżową. Związana z doświadczaniem radości, zmysłowością, seksualnością, twórczością i kreacją. Niezrównoważona powoduje brak kontroli swoich zmysłów, nie tylko na poziomie seksualnym.

3. Manipura czakra: czakra splotu słonecznego. Umiejscowiona powyżej pępka. Symbolizuje poczucie wewnętrznej mocy ale także przewodnictwa, inspirowania innych. Niezrównoważona zamienia sprawczość w agresję lub powoduje brak stawiania innym granic.

4. Anahata czakra: czakra serca. Położona na środku klatki piersiowej, na wysokości serca. Odpowiada za zdolność do odczuwania miłości do Wszechświata i doświadczania bezinteresownej empatii do każdej istoty. Niezrównoważona może powodować nadmierne zatracanie się w miłości, poświęcanie siebie.

5. Wiśuddha czakra: czakra gardła. Umiejscowiona na wysokości gardła. Odpowiada za umiejętność wyrażania siebie, odnalezienie swojej prawdy w życiu i w kreatywny sposób wzbogacania o nią świata. Problemy z wisuddhą mogą manifestować się nadmiernym krytycyzmem wobec odmiennych poglądów lub ich całkowitym nieujawnianiem.

6. Adźńaczakra czakra: czakra trzeciego oka. Położona na środku czoła, nad oczami odpowiada za umiejętność postrzegania pozazmysłowego i poczucie jedności ze światem. Osoby z otwartą szóstą czakrą odbierają każdą chwilę, wydarzenie, rzecz jako element większej całości – Boga, Absolutu. Niebezpieczeństwo tkwi w nadmiernym oderwaniu od rzeczywistości i dopuszczenia do siebie poczucia lęku.

7. Sahasrara czakra: czakra korony. Znajduje się na czubku głowy. Jest pogłębieniem doświadczeń z czakry szóstej, oświeceniem. Wedle przekazów tylko nieliczne jednostki doświadczyły tego stanu i umiały w nim wytrwać np. Jezus, Budda, Lao-Cy, Thich Nhat Hanh. Ponieważ oznacza on całkowite poddanie się Boskiej woli, wymaga niezwykłego zaufania do tego procesu. W innym wypadku można oznaczać całkowitą utratę kontaktu z tym, co namacalne. Szczęśliwie, niewiele osób doświadcza tego stanu, więc nie ma potrzeby się go obawiać.

Jeśli zaciekawiła Was koncepcja czakr zapraszam do lektury artykułów poświęconych poszczególnym czakrom.

Namaste, Kamila

Po co współczesnemu człowiekowi joga?

Dobre pytanie. Twoja babcia i dziadek nie wyginali się na macie jak dzikie węże i jakoś przeżyli. Fakt. Ale babcia i dziadek żyli w innych czasach. W czasach, gdy nie spędzało się 10 godzin na krześle/kanapie/w samochodzie. W czasach, gdy patrzyło się więcej na słońce, a mniej w ekran komputera, a dłonie posiadały więcej funkcji, niż wystukiwanie smsów i lajkowanie postów. W czasach, gdy pójście na zakupy czy w odwiedziny do przyjaciół oznaczało długi spacer a czasem – trening dźwigania ciężkich toreb. I przede wszystkim- gdy życie nie składało się z targetów, kejpijajów i deadlinów. Poziom stresu był wówczas znacznie niższy, mocniejsze więzi społeczne pomagały w redukowaniu jego skutków. Dlatego dziś wiele osób staje na macie, żeby przywrócić ciału sprawność a głowie spokój. Bardzo często odkrywają, że to dopiero początek dobra, jakie niesie ze sobą joga. Niekoniecznie na poziomie ciała.

1.”W zdrowym ciele zdrowy duch”. Banał. Ale prawdziwy. O pozytywnym wpływie jogi na nasze ciało powstał już niejeden doktorat. Joga jest wyjątkową formą ruchu, ponieważ działa na wielu poziomach człowieka. Redukuje bóle pleców, wzmacnia mięśnie osłabione, rozciąga przykurczone. Stabilizuje postawę ciała, uczy prawidłowej pracy stawów. Wpływa na narządy wewnętrzne (poprawia trawienie, równoważy układ hormonalny). Istnieje także terapia jogą, gdzie odpowiednio dobrane asany potrafią wspierać proces zdrowienia nawet poważnych chorób. Co najważniejsze, joga podąża za Tobą. Osoby nadmiernie elastyczne (tak, są takie) uczy stabilizacji i uważności. „Sztywniaków” – rozciąga i dodaje miękkości w ciele. Ponieważ pracujemy z obciążeniem własnego ciała, to postęp odbywa się w sposób naturalny i zgodny z Twoimi możliwościami. Nie zrobisz od razu trudnej asany, ponieważ wcześniej musisz wzmocnić i uelastycznić konkretne obszary w ciele. Spotkanie z nową pozycją jest poprzedzone długą drogą. Dlatego sprawia tyle radości i satysfakcji.

2. Joga uczy pokory. Towaru bardzo deficytowego w naszych czasach. Bywa, że nad pewnymi pozycjami jogi pracujesz latami, a i tak dalej robi je lepiej od Ciebie babcia na zajęciach dla seniorów (serio – wciąż tak mam z niektórymi asanami). Być może Twoją lekcją do odrobienia będzie zaakceptowanie, że tak jest. I być może któregoś dnia ze zdziwieniem stwierdzisz, że asana stała się wykonalna. Jeśli będziesz robić coś na siłę, ciało szybko powie dość fundując Ci kontuzje. Ta świadomość przekłada się na inne dziedziny życia. Pozwala zrozumieć, że gdy nie jesteś na coś gotowy, ale wywierasz na siebie presję -rezultaty mogą Cię niemile zaskoczyć…

3. Joga jest formą łagodnej terapii. Ciało pamięta emocje. Dlatego mimo wieloletniej praktyki pewne pozycje są dla nas niedostępne. Obserwuję to często u swoich uczniów (i u siebie). Jak ciało ma pozwolić na głęboki skłon i poddanie się pozycji, jeśli w swoim życiu ciągle walczysz? Jak chcesz zrobić głębokie wygięcie, jeśli otwarcie klatki piersiowej sprawia, że odsłonisz swoje serce? A co, jeśli wciąż je chowasz, bojąc się zranienia? Jak możesz odchylić głęboko głowę, jeśli ciało wie, że odsłonięte gardło wypuści słowa, które od lat boisz się wypowiedzieć? Czasem na jodze płyną łzy lub słychać śmiech. To blokady, które rozpuszczasz praktyką, opuszczają swoje miejsce.

4. Joga jest dialogiem z ciałem. Każde ciało jest inne. Każdego dnia Ty jesteś inny. Asana, którą w poniedziałek robisz modelowo, we wtorek może być zupełnie poza Twoim zasięgiem. Dlatego nie bój się zrobić mniej, by w istocie zrobić więcej. Jesteś zmęczony? Czujesz, że chcesz przeleżeć pół zajęć w savasanie? Super, zrób to! Na jodze nic nie musisz. Jeśli umiesz komunikować się ze swoim ciałem, to wiesz, kiedy to zwykłe lenistwo i lęk przed nieznanym, a kiedy ciało mówi „stop”. Czy widząc ukochaną osobę, która jest wyczerpana, kazałbyś jej ćwiczyć do upadłego? To dlaczego robisz to sam sobie? Troszcz się sam o siebie. Tak, jak zaopiekowałbyś się najważniejszym człowiekiem na świecie.

5.Joga uczy odpuszczania. Ucząc obserwuję, że w większości moi kursanci wcale nie potrzebują, by ktoś ich docisnął, zmotywował i stał z przysłowiowym batem. Większość z nas żyję pod stałą presją – w pracy, w rodzinie, wśród znajomych. Najtrudniejszą pozycją jogi jest savasana, czyli pozycja trupa, gdy kilkanaście minut starasz się pozostać nieruchomo, zachowując świadomy umysł. Bo musisz się zatrzymać. Być. Akceptować. A to nie jest to, co pędzący świat lubi najbardziej. Na początku gonitwa myśli i nerwowe ruszanie palcami, z myślą ”kiedy to się skończy”, są standardem. Ale przychodzi moment, kiedy z utęsknieniem czekasz na tą chwilę, gdy ciało zastygnie i umysł powoli będzie wyhamowywał. To jest ta chwila, gdy jesteś gotowy, by doświadczyć głębokiego relaksu i wyciszenia.

6.Joga wzmacnia nasz kontakt z ciałem. Kiedy nauczyciel prosi o oddalenie 5 palca w stopie od 4 i o skręcenie nerek masz wrażenie, że znalazłeś się w cyrku. Ale z czasem i mały palec drgnie, a wchodząc w mocny skręt czujesz, że nerka jest Ci wdzięczna. Wiesz, która część Twojego ciała wymaga dziś troski i jaka pozycja będzie dla niej najlepsza. Czujesz, jaki oddech przyniesie Ci spokój a jaki doda energii. Ucząc czujesz energię ii tak prowadzisz lekcje, aby za tym podążać. Otwierasz się na sygnały płynące z Twojego ciała i od innych. Dzięki temu również w codzienności pomagasz ciału. W pracy częściej wstajesz zza biurka, popatrzysz na zielone drzewa za oknem. Może wyjdziesz na spacer, zamiast rozmawiać ze znajomymi w dusznej kuchni?

7. Joga uwalnia oddech. Oddech to podstawa życia. Możesz nie pić kilka dni, nie jeść kilka tygodni i przeżyjesz. A bez oddechu Twoje ciało umiera po kilku minutach. Pranayama, czyli ćwiczenia oddechowe prowadzą nas do kolejnego kroku w praktyce jogi i przygotowują do medytacji. Prana to oddech, siła życiowa; ayama – powiększanie objętości. Dzięki pranayamie możemy wyciszać umysł, dodać sobie energii i sprawić, że to my będziemy panować nad emocjami, a nie one nad nami. Ta umiejętność wesprze Cię w każdej chwili, gdy będziesz potrzebować kontrolować emocje i przywrócić sobie spokój.

8. Joga uczy, że wszystko jest jednością. Joga to nie asana na macie. Joga jest stylem życia – uważnością w każdym momencie, nie krzywdzeniem innych, szacunkiem wobec życia, podążaniem za prawdą, cieszeniem się tym, co jest. Jako nauczyciel rozwijam się, dzięki pracy jaką wykonuję sama nad sobą i lekcjom, jakie otrzymuję od swoich uczniów. Joga uczy, że bycie spójnym w praktyce i w tym, jak żyjesz, to największa wartość praktyki.

Do zobaczenia na macie!
Namaste, Kamila

Joga nidra – medytacja dla każdego

Każdy kto próbował medytować, wie, że początki nie są łatwe. Na początku z entuzjazmem siadasz na nowo nabytej poduszce zafu, zapalasz świeczkę i intonujesz w ciszy „so-ham”. Po 3 minutach czujesz, że Twoja lewa stopa zaczyna drętwieć a prawe biodro dziwnie kłuje. Po 10 – jakoś trudno usiedzieć z prostym kręgosłupem i zaczynasz bujać się na boki. Po 15  – boli Cię już każde miejsce w ciele. Marzysz, żeby świeczka podpaliła leżące obok gazety, aby mieć dobry powód do zakończenia tego koszmaru. Czy to znaczy, że nie nadajesz się do osiągania nirwany w pozycji lotosu? Otóż nie 🙂 Ale medytacja jest sztuką, która jak każda umiejętność wymaga treningu i poświęcimy jej więcej uwagi w kolejnym artykule. Jeśli najchętniej medytowałbyś leżąc wygodnie, przykryty ciepłym kocem w ciszy i poczuciu absolutnego komfortu, mam coś dla Ciebie. Joga nidra. Joga snu psychicznego.

Joga nidra jest stanem głębokiej relaksacji. Doświadczeniem, które pionier jogi nidry w Polsce, Lesław Kulmatycki, określał „organicznym doświadczeniem ciszy”. Stanem, za którym każdy człowiek tęskni. Momentem, gdy ogarnia Cię absolutny spokój, gdy czujesz, że możesz poddać się łagodnemu przejściu do świata nocy. W obecnym świecie, gdy nasze zmysły są nieustannie bombardowane bodźcami i żyjemy w nieustannej gonitwie, umiejętność głębokiego relaksu staje się czymś niezbędnym. Niewygody, jakich doświadczamy w trakcie klasycznej medytacji początkowo utrudniają nam wyciszenie. Przewaga techniki jogi nidry polega na tym, że odbywa się w stanie totalnego komfortu dla Twojego ciała i zmysłów. Nie musisz walczyć w bólem kolan czy pleców, tylko od razu wchodzisz w stan odprężenia i kontaktu z prawdziwym sobą. Stąd też moim zdaniem joga nidra wydaje się być bardziej przydatnym narzędziem, przynajmniej na początku naszej podróży medytacyjnej.

  1. Joga nidra vs medytacja. Medytacja jest stanem przytomnego umysłu, gdy obserwujesz wrażenia z ciała, emocje, zmysły starając się w jak najmniejszym stopniu w nie angażować. Joga nidra jest stanem psychicznego snu. Nie oznacza jednak świadomego śnienia. Nie doświadczamy w niej marzeń sennych lecz pozostajemy zanurzeni w ciszy snu głębokiego.

  2. Joga nidra przez starożytnych służyła do doświadczania głębokiego kontaktu ze swoją duszą. Jest jednym z narzędzi służących do powściągnięcia zmysłów (pratyahary). Praktykowana przez mnichów miała pozwolić na dotarcie do swojej samskary i przezwyciężanie karmy. Karma to nasze działania, a samskara – wrażenia i nawyki zakorzenione głęboko w umyśle. Praktyki medytacji mają pozwolić poznać i puścić te elementy samskary, które stale sprowadzają nas na manowce.

  3. Joga nidra dla większości z nas (przynajmniej na początku) będzie jednak formą głębokiego relaksu i refleksji na kilku poziomach:

  • Ciała fizycznego. Co czujesz w ciele w trakcie sesji? Które miejsca czujesz mocniej? Czy są takie miejsca w ciele, do których wcale nie dociera Twoja świadomość? Czy czujesz energię w ciele? Czy w każdym punkcie płynie tak samo?

  • Umysłu: co pojawia się w Twojej świadomości? Czego dotyczą myśl? Czy odczuwasz swój umysł jako harmonijny i spójny? Czy są obszary, do których nie masz dostępu?

  • Ciała vs umysłu: czy dostrzegasz ich połączenie? Czy myśli wywołują odpowiedź w ciele? Jakie sygnały z ciała temu towarzyszą? Gdzie w Twoim ciele mieszka świadomość?

  • Duszy (cokolwiek to dla Ciebie oznacza). Czy czujesz się częścią kosmosu? Czy jesteś wolny czy istniejesz w zależności od czegoś?

  1. Działanie jogi nidry jest udowodnione naukowo (np. tu) W badaniach EEG zauważono, że praktykujący znajdowali się w stanie aktywności fal delta (0,5-4 Hz). Fala delta jest najwolniejszą ze wszystkich fal mózgowych typową dla stany głębokiego snu (Non-rapid eye movement, NREM, SEM). W paśmie Delta uwalniania się hormonu wzrostu i redukcja wydzielania kortyzolu – hormonu kory nadnerczy, odpowiadającego za stres i starzenie się. Rośnie poziom DHEA (naturalny hormon steroidowy) i melatoniny. To dlatego głęboki sen jest zbawienny dla uzdrawiania i regeneracji.  Dlatego po dobrze przespanej nocy czujemy się pełni energii. Dzięki praktyce jogi nidry możemy uzyskać ten stan w każdym momencie, gdy czujemy się wyczerpani.

  2. Jogę nidrę praktykujemy w wygodnej pozycji (zalecana jest leżąca -svanasana) w pomieszczeniu maksymalnie wyciszonym i zaciemnionym, dbając o to by było nam ciepło i komfortowo. Podążamy za instrukcjami nauczyciela. Joga nidra może mieć konkretną intencję, w zależności od celu sesji. Zwyczajowo sesja trwa od 30 do 60 minut. Często zdarza się że mimo starań zaśniemy już po kilku minutach. Nie walczmy z tym, widocznie to było najlepsze, co mogliśmy w tym momencie doświadczyć

Jeśli zaciekawiła Ciebie ta forma medytacji, zapraszam na sesje jogi nidry, które niemal zawsze są obecne w trakcie moich warsztatów 🙂 Możesz także spróbować tej formy relaksacji, którą udostępniłam jako darmowe nagranie na blogu.

Kamila